Bốc hỏa ở phụ nữ mãn kinh

   0   0  
  • gplus
  • pinterest
- Bốc hỏa là một trong những triệu chứng phổ biến và ảnh hưởng thường xuyên nhất đến phụ nữ khi trải qua thời kỳ mãn kinh.
Bốc hỏa ở phụ nữ mãn kinh


Bốc hỏa là một trong những triệu chứng phổ biến và ảnh hưởng thường xuyên nhất đến phụ nữ khi trải qua thời kỳ mãn kinh. Bốc hỏa mặc dù không gây nguy hiểm đến tính mạng nhưng lại gây nên nhiều phiền toái ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của phụ nữ.


Theo số liệu thống kê tại Hoa Kỳ, 75% số phụ nữ mãn kinh đều đã từng bị bốc hỏa. Triệu chứng này thường bắt đầu vào giai đoạn tiền mãn kinh, tuy cũng có một số trường hợp bắt đầu sau khi mãn kinh.


Tỉ lệ


Một tổng quan hệ thống nghiên cứu các triệu chứng mãn kinh ước tính rằng triệu chứng vận mạch xảy ra ở 14 - 51% phụ nữ trước thời kỳ tiền mãn kinh, 35 - 50% phụ nữ trong thời kỳ tiền mãn kinh và 30 - 80% phụ nữ sau khi mãn kinh.


Hơn 80% phụ nữ bị bốc hỏa trên một năm. Nếu không điều trị, các cơn bốc hỏa sẽ cải thiện dần trong vòng một vài năm sau, nhưng có một số ít trường hợp kéo dài cả thập kỷ.


Bốc hỏa ở phụ nữ mãn kinhẢnh minh hoạ


Yếu tố nguy cơ


Theo nghiên cứu sức khỏe của phụ nữ trên các nước (SWAN):


- Nhật và Trung Quốc có tỉ lệ báo cáo các triệu chứng vận mạch thấp hơn so với phụ nữ da trắng (odds ratios (OR) = 0,47 - 0,67), tuy nhiên phụ nữ Mỹ gốc Phi thì lại có tỉ lệ cao hơn (OR = 1,17 - 1,63).


- Phụ nữ béo phì mặc dù có nồng độ estrogen nội sinh cao do chuyển đổi androstenedion từ mô mỡ, tuy nhiên, họ lại có khả năng bị bốc hỏa cao hơn so người bình thường.


- Hút thuốc có liên quan với tăng nguy cơ bốc hỏa.


- Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm: ít hoạt động thể chất; các yếu tố tâm lý như chỉ học dưới cấp 3 và gặp khó khăn trong việc chi trả cho nhu cầu cơ bản.


Biểu hiện lâm sàng


Bốc hỏa thường khởi đầu đột ngột bằng cảm giác bốc hỏa mặt, phần trên ngực và sau đó nhanh chóng lan ra toàn thân. Cảm giác nóng kéo dài từ 2 - 4 phút, thường đi kèm với toát mồ hôi, thỉnh thoảng đánh trống ngực và sau đó là lạnh run.


Rối loạn giấc ngủ


Cơn bốc hỏa thường xảy ra trong khi ngủ và do đó gây mất ngủ mạn tính. Ngoài ra, khó ngủ thay đổi theo chu kỳ kinh nguyệt (tối đa trong giai đoạn đầu chu kỳ và giai đoạn hoàng thể muộn, khi nồng độ estrogen trong huyết thanh thấp nhất). Tâm lý và triệu chứng vận mạch cũng góp phần gây nên rối loạn giấc ngủ.


Các nghiên cứu cho thấy cơn bốc hỏa ban đêm thường xảy ra trong 4 tiếng đồng hồ đầu tiên của giấc ngủ, trong khi giấc ngủ cử động mắt nhanh (rapid eye movement sleep - REM) trong bốn giờ sau đó ức chế cơn bốc hỏa và thức giấc. Thay đổi lối sống và hạ thấp nhiệt độ trong phòng có thể làm giảm số lượng các cơn bốc hỏa ở phụ nữ có triệu chứng.


Rối loạn tâm thần (lo lắng, trầm cảm) cũng có thể góp phần làm rối loạn giấc ngủ. Ngoài ra, phụ nữ quanh mãn kinh kèm các cơn bốc hỏa có nhiều khả năng bị trầm cảm. Rối loạn giấc ngủ nguyên phát cũng khá thường gặp ở đối tượng này. Trong một nghiên cứu trên 102 phụ nữ độ tuổi 44 - 56 có rối loạn giấc ngủ, 54% có ngưng thở khi ngủ, hội chứng chân không ngừng nghỉ hoặc cả hai.


Như vậy, ở phụ nữ sau hoặc quanh mãn kinh có rối loạn giấc ngủ, chỉ điều trị các triệu chứng vận mạch có thể không khôi phục giấc ngủ bình thường, do có thể kèm theo rối loạn giấc ngủ nguyên phát, lo lắng và trầm cảm.


Sinh lý bệnh


Nguyên nhân của các cơn bốc hỏa là không rõ. Đa phần các giả thuyết là do rối loạn chức năng điều nhiệt, khởi đầu ở mức vùng dưới đồi do giảm sút nồng độ estrogen. Nghiên cứu sinh lý học đã xác định rằng các cơn bốc hỏa là do rối loạn chức năng điều nhiệt: các mạch máu ngoại biên bị giãn bất thường, đổ mồ hôi dẫn đến mất nhiệt nhanh chóng và giảm nhiệt độ cơ thể thấp hơn bình thường, run rẩy, sau đó là cơ chế bình thường để khôi phục lại thân nhiệt như cũ.


Một loạt các nghiên cứu cho thấy rằng vùng điều nhiệt trung tâm bị thu hẹp ở những phụ nữ bị bốc hỏa. Trong khi đó, phụ nữ tiền mãn kinh bắt đầu cơ chế tản nhiệt khi nhiệt độ cơ thể tăng 0,40C, điều này xảy ra với mức tăng nhiệt độ thấp hơn nhiều so với phụ nữ mãn kinh. Cung cấp estrogen làm cho vùng điều nhiệt trung tâm trở lại bình thường.


Một số nghiên cứu gợi ý rằng các cơn bốc hỏa không tương quan với giai đoạn của giấc ngủ. Tuy nhiên, như đã nói ở trên, các nghiên cứu chỉ ra rằng giấc ngủ cử động mắt nhanh REM ức chế cơn bốc hỏa, trong khi cơn bốc hỏa nghiêm trọng hơn xảy ra trong suốt bốn tiếng đồng hồ đầu tiên của giấc ngủ và trong suốt giai đoạn ngủ III và IV.


Một cơ chế giải thích sự khởi phát các cơn bốc hỏa là do sự suy giảm peptide opioid nội sinh. Estrogen làm tăng hoạt động peptide opioid trung ương và thiếu estrogen có thể kèm với giảm hoặc không có opioid trung tâm nội sinh.


Điều trị


Thay đổi lối sống và các sản phẩm không cần kê toa.


Phụ nữ có triệu chứng nhẹ thường không cần can thiệp bằng thuốc. Các phương pháp có thể áp dụng như thay đổi lối sống (bao gồm cả việc giữ mát cơ thể và tập thể dục thường xuyên), các sản phẩm không cần kê toa như thực phẩm từ đậu nành, bổ sung isoflavone (từ đậu nành hoặc cỏ ba lá đỏ, thiên ma hoặc vitamin E). Các phương pháp trên đều chưa được chứng minh hiệu quả, tuy nhiên, chúng có thể có lợi trong những trường hợp người phụ nữ bị bốc hỏa từ trung bình đến nặng nhưng estrogen không được dung nạp tốt, được chống chỉ định hoặc cho những phụ nữ đã ngừng estrogen và bị tái phát các triệu chứng nhưng không muốn dùng estrogen.


Bất kỳ phương pháp điều trị các triệu chứng vận mạch nào cũng phải được kiểm tra so với giả dược vì khoảng 30% phụ nữ cải thiện triệu chứng khi chỉ dùng giả dược.


Thay đổi lối sống:


Hiệu quả của chúng khá thay đổi. Sau đây là một vài gợi ý theo hướng dẫn của Hội Mãn kinh Bắc Mỹ (The North American Menopause Society - NAMS):


- Tránh nơi nóng bức, đồ uống nóng, thức ăn nóng, rượu, cà phê, căng thẳng quá mức và hút thuốc lá. Mặc quần áo làm từ vải thoáng khí, nhẹ, cởi bỏ một lớp hoặc hai khi bạn đang nóng và mặc vào khi bạn đang lạnh. Vài sản phẩm làm mát như thuốc xịt, gel và gối lạnh (chillow pillow có bán trên thị trường) có thể hữu ích.


- Để giảm căng thẳng và có giấc ngủ ngon hơn nên tập thể dục thường xuyên, nhưng không quá gần giờ đi ngủ. Thiền, yoga, khí công, thái cực quyền, phản hồi sinh học, châm cứu hoặc massage cũng sẽ giúp giảm căng thẳng.


- Khi cơn bốc hỏa bắt đầu, hãy thử “hô hấp nhịp độ” - thở bụng chậm, sâu - hít vào bằng mũi, thở ra bằng miệng. Thở chỉ 5 - 7 lần/phút, chậm hơn rất nhiều so với thông thường.


- Thử các cách khác nhau để giữ mát trong khi ngủ. Mặc áo ngủ thoáng khí và nhẹ. Sử dụng giường có nhiều lớp để có thể dễ dàng loại bỏ trong đêm. Để một chiếc quạt cạnh giường. Giữ một túi chườm lạnh hoặc túi đậu đông lạnh dưới gối của bạn và chiếc gối để đầu luôn được đặt trên một bề mặt mát mẻ. Nếu thức vào ban đêm, uống một ly nước mát. Hãy thử các cách khác nhau để trở lại giấc ngủ, chẳng hạn như: thiền, hô hấp nhịp độ hoặc ra khỏi giường và đọc sách cho đến khi buồn ngủ.


- Phụ nữ thừa cân dễ bị bốc hỏa hơn, do đó, duy trì một trọng lượng khỏe mạnh và tập thể dục thường xuyên để giảm bốc hỏa và cải thiện sức khỏe tổng quát.


Phytoestrogen:


Phytoestrogen, các hợp chất non-steroid có trong tự nhiên ở nhiều loài thực vật, trái cây và rau quả, dường như không có hiệu quả hơn giả dược trong điều trị cơn bốc hỏa. Phytoestrogen có cả tính chất estrogen và antiestrogenic, được phân loại như isoflavone, coumestan hoặc lignan.


Isoflavone (daidzein và genistein) có trong đậu nành, đậu xanh, đậu lăng… được cho là các estrogen mạnh nhất trong các loại phytoestrogen (mặc dù yếu hơn nhiều so với estrogen của con người).


Lignan (ví dụ: enterolactone và enterodiol) được tìm thấy trong hạt lanh, đậu lăng, ngũ cốc, trái cây và rau xanh.


Một điều cần lưu ý là phytoestrogen là một loại điều biến thụ thể estrogen chọn lọc (selective estrogen receptor modulator - SERM) và do đó, có tác dụng đồng vận cũng như đối vận estrogen. Mặc dù các dữ liệu chưa thống nhất, phytoestrogen có thể kích thích sự phát triển ung thư vú và đối kháng tác dụng chống khối u của tamoxifen.


Thiên ma:


Thiên ma (black cohosh) là một trong số các phương pháp điều trị cơn bốc hỏa được sử dụng rộng rãi nhất. Nghiên cứu lớn nhất về cây thiên ma là nghiên cứu Herbal Alternatives for Menopause Trial (HALT), gồm 351 phụ nữ quanh hay sau mãn kinh có triệu chứng. Kết quả cho thấy thiên ma dùng một mình hoặc cùng với các thảo dược khác đều không có hiệu quả hơn so với giả dược trong việc giúp giảm các triệu chứng vận mạch.


Bốc hỏa ở phụ nữ mãn kinhThiên ma


Mặt khác, thiên ma là một chất có tác động estrogenic lên ngực nên không an toàn cho bệnh nhân ung thư vú hoặc phụ nữ có nguy cơ cao đối với bệnh ung thư vú.


Tinh dầu hoa anh thảo:


Tinh dầu hoa anh thảo (evening primrose oil - EPO) - một nguồn giàu các axít gamma-linolenic, được sử dụng rộng rãi để điều trị các cơn bốc hỏa ở phụ nữ mãn kinh. Tuy nhiên, dữ liệu hiện có cho thấy rằng nó là không có hiệu quả hơn giả dược.


Châm cứu:


Châm cứu đã được nghiên cứu như là một liệu pháp tiềm năng cho các cơn bốc hỏa, nhưng kết quả cho đến nay lại không hứa hẹn.


Vitamin E:


Vitamin E có làm giảm về mặt thống kê nhưng không có ý nghĩa lâm sàng trong điều trị bốc hỏa trên một thử nghiệm.


Liệu pháp estrogen:


Liệu pháp hoóc-môn sau mãn kinh ngắn hạn được khuyến cáo để điều trị các triệu chứng vận mạch từ trung bình đến nặng (NAMS, 2010). Sử dụng liệu pháp hoóc-môn lâu dài để phòng ngừa bệnh không còn được khuyến khích. Phụ nữ bị bốc hỏa mức độ nhẹ không cần can thiệp bằng thuốc.


Liều điều trị như sau:


- 1mg Micronized 17-beta-estradiol.


- 50mcg/ngày 17-beta-estradiol dạng thẩm thấu qua da (biệt dược Estraderm, Vivelle-dot).


- 0,625mg conjugated equine estrogen (biệt dược: Premarin).


- 1,25mg piperazine estrone sulfate.


Những liều này dùng hàng ngày là đủ để ngăn chặn các cơn bốc hỏa hoàn toàn trên khoảng 80% phụ nữ và làm giảm tần suất và mức độ nghiêm trọng của bệnh đối với 20% còn lại (Maclennan và cs., 2004). Liều thấp hơn cũng có thể có hiệu quả ở một số đối tượng.


Các estrogen đường uống khác cũng có hiệu quả tương tự, vì tất cả chúng đều chủ yếu được hấp thu qua đường tiêu hóa như estrone sulfate, được khử sulfate và chuyển đổi thành estradiol. Vì vậy, mặc dù estrogen đường uống được dùng một liều duy nhất mỗi ngày, nồng độ estradiol huyết thanh vẫn không thay đổi nhiều giữa các liều.


Khi điều trị các cơn bốc hỏa, nên dùng estrogen liên tục hơn là theo chu kỳ do triệu chứng này thường tái diễn trong giai đoạn ngưng estrogen.


Ở những phụ nữ còn tử cung, estrogen luôn cần được kết hợp với một progestin, để ngăn ngừa tăng sinh nội mạc tử cung. Nếu kể từ kỳ kinh cuối đến hiện tại chưa được 1 năm và người phụ nữ không hút thuốc thì có thể sử dụng thuốc tránh thai estrogen-progestin. Cách này giúp ngừa thai, giảm bốc hỏa và điều hòa kinh nguyệt.


Mặc dù sử dụng kích thích tố có thể làm tăng nguy cơ ung thư vú và bệnh tim mạch, nghiên cứu cho thấy lợi ích có thể lớn hơn những rủi ro ở phụ nữ trẻ hơn 60 tuổi bị bốc hỏa từ vừa đến nặng. Mục đích là sử dụng liều thấp nhất để điều trị các triệu chứng trong thời gian ngắn nhất.


BS. PHAN DIỄM ĐOAN NGỌC


(Đại học Y Dược TP.HCM)


Tag :

  • gplus
  • pinterest
Bình luận (0)
Đánh giá:

Bốc hỏa ở phụ nữ mãn kinh

- Bốc hỏa là một trong những triệu chứng phổ biến và ảnh hưởng thường xuyên nhất đến phụ nữ khi trải qua thời kỳ mãn kinh.


Boc hoa o phu nu man kinh


- Boc hoa la mot trong nhung trieu chung pho bien va anh huong thuong xuyen nhat den phu nu khi trai qua thoi ky man kinh.



Boc hoa la mot trong nhung trieu chung pho bien va anh huong thuong xuyen nhat den phu nu khi trai qua thoi ky man kinh. Boc hoa mac du khong gay nguy hiem den tinh mang nhung lai gay nen nhieu phien toai anh huong den chat luong cuoc song cua phu nu.


Theo so lieu thong ke tai Hoa Ky, 75% so phu nu man kinh deu da tung bi boc hoa. Trieu chung nay thuong bat dau vao giai doan tien man kinh, tuy cung co mot so truong hop bat dau sau khi man kinh.


Ti le


Mot tong quan he thong nghien cuu cac trieu chung man kinh uoc tinh rang trieu chung van mach xay ra o 14 - 51% phu nu truoc thoi ky tien man kinh, 35 - 50% phu nu trong thoi ky tien man kinh va 30 - 80% phu nu sau khi man kinh.


Hon 80% phu nu bi boc hoa tren mot nam. Neu khong dieu tri, cac con boc hoa se cai thien dan trong vong mot vai nam sau, nhung co mot so it truong hop keo dai ca thap ky.


Boc hoa o phu nu man kinhAnh minh hoa


Yeu to nguy co


Theo nghien cuu suc khoe cua phu nu tren cac nuoc (SWAN):


- Nhat va Trung Quoc co ti le bao cao cac trieu chung van mach thap hon so voi phu nu da trang (odds ratios (OR) = 0,47 - 0,67), tuy nhien phu nu My goc Phi thi lai co ti le cao hon (OR = 1,17 - 1,63).


- Phu nu beo phi mac du co nong do estrogen noi sinh cao do chuyen doi androstenedion tu mo mo, tuy nhien, ho lai co kha nang bi boc hoa cao hon so nguoi binh thuong.


- Hut thuoc co lien quan voi tang nguy co boc hoa.


- Cac yeu to nguy co khac bao gom: it hoat dong the chat; cac yeu to tam ly nhu chi hoc duoi cap 3 va gap kho khan trong viec chi tra cho nhu cau co ban.


Bieu hien lam sang


Boc hoa thuong khoi dau dot ngot bang cam giac boc hoa mat, phan tren nguc va sau do nhanh chong lan ra toan than. Cam giac nong keo dai tu 2 - 4 phut, thuong di kem voi toat mo hoi, thinh thoang danh trong nguc va sau do la lanh run.


Roi loan giac ngu


Con boc hoa thuong xay ra trong khi ngu va do do gay mat ngu man tinh. Ngoai ra, kho ngu thay doi theo chu ky kinh nguyet (toi da trong giai doan dau chu ky va giai doan hoang the muon, khi nong do estrogen trong huyet thanh thap nhat). Tam ly va trieu chung van mach cung gop phan gay nen roi loan giac ngu.


Cac nghien cuu cho thay con boc hoa ban dem thuong xay ra trong 4 tieng dong ho dau tien cua giac ngu, trong khi giac ngu cu dong mat nhanh (rapid eye movement sleep - REM) trong bon gio sau do uc che con boc hoa va thuc giac. Thay doi loi song va ha thap nhiet do trong phong co the lam giam so luong cac con boc hoa o phu nu co trieu chung.


Roi loan tam than (lo lang, tram cam) cung co the gop phan lam roi loan giac ngu. Ngoai ra, phu nu quanh man kinh kem cac con boc hoa co nhieu kha nang bi tram cam. Roi loan giac ngu nguyen phat cung kha thuong gap o doi tuong nay. Trong mot nghien cuu tren 102 phu nu do tuoi 44 - 56 co roi loan giac ngu, 54% co ngung tho khi ngu, hoi chung chan khong ngung nghi hoac ca hai.


Nhu vay, o phu nu sau hoac quanh man kinh co roi loan giac ngu, chi dieu tri cac trieu chung van mach co the khong khoi phuc giac ngu binh thuong, do co the kem theo roi loan giac ngu nguyen phat, lo lang va tram cam.


Sinh ly benh


Nguyen nhan cua cac con boc hoa la khong ro. Da phan cac gia thuyet la do roi loan chuc nang dieu nhiet, khoi dau o muc vung duoi doi do giam sut nong do estrogen. Nghien cuu sinh ly hoc da xac dinh rang cac con boc hoa la do roi loan chuc nang dieu nhiet: cac mach mau ngoai bien bi gian bat thuong, do mo hoi dan den mat nhiet nhanh chong va giam nhiet do co the thap hon binh thuong, run ray, sau do la co che binh thuong de khoi phuc lai than nhiet nhu cu.


Mot loat cac nghien cuu cho thay rang vung dieu nhiet trung tam bi thu hep o nhung phu nu bi boc hoa. Trong khi do, phu nu tien man kinh bat dau co che tan nhiet khi nhiet do co the tang 0,40C, dieu nay xay ra voi muc tang nhiet do thap hon nhieu so voi phu nu man kinh. Cung cap estrogen lam cho vung dieu nhiet trung tam tro lai binh thuong.


Mot so nghien cuu goi y rang cac con boc hoa khong tuong quan voi giai doan cua giac ngu. Tuy nhien, nhu da noi o tren, cac nghien cuu chi ra rang giac ngu cu dong mat nhanh REM uc che con boc hoa, trong khi con boc hoa nghiem trong hon xay ra trong suot bon tieng dong ho dau tien cua giac ngu va trong suot giai doan ngu III va IV.


Mot co che giai thich su khoi phat cac con boc hoa la do su suy giam peptide opioid noi sinh. Estrogen lam tang hoat dong peptide opioid trung uong va thieu estrogen co the kem voi giam hoac khong co opioid trung tam noi sinh.


Dieu tri


Thay doi loi song va cac san pham khong can ke toa.


Phu nu co trieu chung nhe thuong khong can can thiep bang thuoc. Cac phuong phap co the ap dung nhu thay doi loi song (bao gom ca viec giu mat co the va tap the duc thuong xuyen), cac san pham khong can ke toa nhu thuc pham tu dau nanh, bo sung isoflavone (tu dau nanh hoac co ba la do, thien ma hoac vitamin E). Cac phuong phap tren deu chua duoc chung minh hieu qua, tuy nhien, chung co the co loi trong nhung truong hop nguoi phu nu bi boc hoa tu trung binh den nang nhung estrogen khong duoc dung nap tot, duoc chong chi dinh hoac cho nhung phu nu da ngung estrogen va bi tai phat cac trieu chung nhung khong muon dung estrogen.


Bat ky phuong phap dieu tri cac trieu chung van mach nao cung phai duoc kiem tra so voi gia duoc vi khoang 30% phu nu cai thien trieu chung khi chi dung gia duoc.


Thay doi loi song:


Hieu qua cua chung kha thay doi. Sau day la mot vai goi y theo huong dan cua Hoi Man kinh Bac My (The North American Menopause Society - NAMS):


- Tranh noi nong buc, do uong nong, thuc an nong, ruou, ca phe, cang thang qua muc va hut thuoc la. Mac quan ao lam tu vai thoang khi, nhe, coi bo mot lop hoac hai khi ban dang nong va mac vao khi ban dang lanh. Vai san pham lam mat nhu thuoc xit, gel va goi lanh (chillow pillow co ban tren thi truong) co the huu ich.


- De giam cang thang va co giac ngu ngon hon nen tap the duc thuong xuyen, nhung khong qua gan gio di ngu. Thien, yoga, khi cong, thai cuc quyen, phan hoi sinh hoc, cham cuu hoac massage cung se giup giam cang thang.


- Khi con boc hoa bat dau, hay thu “ho hap nhip do” - tho bung cham, sau - hit vao bang mui, tho ra bang mieng. Tho chi 5 - 7 lan/phut, cham hon rat nhieu so voi thong thuong.


- Thu cac cach khac nhau de giu mat trong khi ngu. Mac ao ngu thoang khi va nhe. Su dung giuong co nhieu lop de co the de dang loai bo trong dem. De mot chiec quat canh giuong. Giu mot tui chuom lanh hoac tui dau dong lanh duoi goi cua ban va chiec goi de dau luon duoc dat tren mot be mat mat me. Neu thuc vao ban dem, uong mot ly nuoc mat. Hay thu cac cach khac nhau de tro lai giac ngu, chang han nhu: thien, ho hap nhip do hoac ra khoi giuong va doc sach cho den khi buon ngu.


- Phu nu thua can de bi boc hoa hon, do do, duy tri mot trong luong khoe manh va tap the duc thuong xuyen de giam boc hoa va cai thien suc khoe tong quat.


Phytoestrogen:


Phytoestrogen, cac hop chat non-steroid co trong tu nhien o nhieu loai thuc vat, trai cay va rau qua, duong nhu khong co hieu qua hon gia duoc trong dieu tri con boc hoa. Phytoestrogen co ca tinh chat estrogen va antiestrogenic, duoc phan loai nhu isoflavone, coumestan hoac lignan.


Isoflavone (daidzein va genistein) co trong dau nanh, dau xanh, dau lang… duoc cho la cac estrogen manh nhat trong cac loai phytoestrogen (mac du yeu hon nhieu so voi estrogen cua con nguoi).


Lignan (vi du: enterolactone va enterodiol) duoc tim thay trong hat lanh, dau lang, ngu coc, trai cay va rau xanh.


Mot dieu can luu y la phytoestrogen la mot loai dieu bien thu the estrogen chon loc (selective estrogen receptor modulator - SERM) va do do, co tac dung dong van cung nhu doi van estrogen. Mac du cac du lieu chua thong nhat, phytoestrogen co the kich thich su phat trien ung thu vu va doi khang tac dung chong khoi u cua tamoxifen.


Thien ma:


Thien ma (black cohosh) la mot trong so cac phuong phap dieu tri con boc hoa duoc su dung rong rai nhat. Nghien cuu lon nhat ve cay thien ma la nghien cuu Herbal Alternatives for Menopause Trial (HALT), gom 351 phu nu quanh hay sau man kinh co trieu chung. Ket qua cho thay thien ma dung mot minh hoac cung voi cac thao duoc khac deu khong co hieu qua hon so voi gia duoc trong viec giup giam cac trieu chung van mach.


Boc hoa o phu nu man kinhThien ma


Mat khac, thien ma la mot chat co tac dong estrogenic len nguc nen khong an toan cho benh nhan ung thu vu hoac phu nu co nguy co cao doi voi benh ung thu vu.


Tinh dau hoa anh thao:


Tinh dau hoa anh thao (evening primrose oil - EPO) - mot nguon giau cac axit gamma-linolenic, duoc su dung rong rai de dieu tri cac con boc hoa o phu nu man kinh. Tuy nhien, du lieu hien co cho thay rang no la khong co hieu qua hon gia duoc.


Cham cuu:


Cham cuu da duoc nghien cuu nhu la mot lieu phap tiem nang cho cac con boc hoa, nhung ket qua cho den nay lai khong hua hen.


Vitamin E:


Vitamin E co lam giam ve mat thong ke nhung khong co y nghia lam sang trong dieu tri boc hoa tren mot thu nghiem.


Lieu phap estrogen:


Lieu phap hooc-mon sau man kinh ngan han duoc khuyen cao de dieu tri cac trieu chung van mach tu trung binh den nang (NAMS, 2010). Su dung lieu phap hooc-mon lau dai de phong ngua benh khong con duoc khuyen khich. Phu nu bi boc hoa muc do nhe khong can can thiep bang thuoc.


Lieu dieu tri nhu sau:


- 1mg Micronized 17-beta-estradiol.


- 50mcg/ngay 17-beta-estradiol dang tham thau qua da (biet duoc Estraderm, Vivelle-dot).


- 0,625mg conjugated equine estrogen (biet duoc: Premarin).


- 1,25mg piperazine estrone sulfate.


Nhung lieu nay dung hang ngay la du de ngan chan cac con boc hoa hoan toan tren khoang 80% phu nu va lam giam tan suat va muc do nghiem trong cua benh doi voi 20% con lai (Maclennan va cs., 2004). Lieu thap hon cung co the co hieu qua o mot so doi tuong.


Cac estrogen duong uong khac cung co hieu qua tuong tu, vi tat ca chung deu chu yeu duoc hap thu qua duong tieu hoa nhu estrone sulfate, duoc khu sulfate va chuyen doi thanh estradiol. Vi vay, mac du estrogen duong uong duoc dung mot lieu duy nhat moi ngay, nong do estradiol huyet thanh van khong thay doi nhieu giua cac lieu.


Khi dieu tri cac con boc hoa, nen dung estrogen lien tuc hon la theo chu ky do trieu chung nay thuong tai dien trong giai doan ngung estrogen.


O nhung phu nu con tu cung, estrogen luon can duoc ket hop voi mot progestin, de ngan ngua tang sinh noi mac tu cung. Neu ke tu ky kinh cuoi den hien tai chua duoc 1 nam va nguoi phu nu khong hut thuoc thi co the su dung thuoc tranh thai estrogen-progestin. Cach nay giup ngua thai, giam boc hoa va dieu hoa kinh nguyet.


Mac du su dung kich thich to co the lam tang nguy co ung thu vu va benh tim mach, nghien cuu cho thay loi ich co the lon hon nhung rui ro o phu nu tre hon 60 tuoi bi boc hoa tu vua den nang. Muc dich la su dung lieu thap nhat de dieu tri cac trieu chung trong thoi gian ngan nhat.


BS. PHAN DIEM DOAN NGOC


(Dai hoc Y Duoc TP.HCM)


RẤT NHIỀU SẢN PHẨM

DANH BẠ PHONG PHÚ

Đa dạng hàng trăm ngàn thuốc

CÁC THƯƠNG HIỆU NỔI TIẾNG

ĐỊA CHỈ NHÀ THUỐC

Chi tiết từng ngõ, phố, quận, huyện

TIN TỨC CẬP NHẬT

TIN SỨC KHỎE HỮU ÍCH

Các tin y tế cập nhật liên tục

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

HỖ TRỢ NHANH CHÓNG

Tư vẫn miễn phí, nhiệt tình

Giá Thuốc www.giathuoc.vn Hà Nội, Việt Nam 123 ABC VN-HN 10000 VN ‎0912121212
>